6 صلح امام حسن ( ع ) در طول سالهاى آخر خلافت على ( ع ) ، معاوية بن ابى سفيان ، حاكم شام و منازع اصلى آن حضرت موفّق شد تا قسمت اعظم امپراطورى اسلامى را ، تحت سيطره خود درآورد . وى در نتيجهء حكميّت اذرح ، پس از جنگ صفّين بوسيله عمرو بن عاص ظاهرا به خلافت منصوب شده بود . با وجود اين ، تا هنگامى كه على ( ع ) در قيد حيات بود ، هرگز نمىتوانست عنوان امير المؤمنين را براى خود به كار برد . على ( ع ) هنوز خليفه مشروع و منتخب اكثريّت جامعه در مدينه بود و خلافت وى آشكارا از سوى جامعه نفى نگرديده بود . اعلام ابو موسى اشعرى به خلع على ( ع ) از خلافت و انتصاب معاويه از طرف عمرو بن عاص را به خلافت ، مهاجرين و انصار نپذيرفته بودند . ازينرو معاويه ، علىرغم همه موفقيّتهاى نظامى و سياسى هرگز نتوانست عنوانى بيشتر از امير ( 1 ) براى خود معمول دارد . سرانجام با سوء قصد به جان على ( ع ) و شهادت آن بزرگوار ، راه براى تحقق آرزوهاى جاه‌طلبانه معاويه هموار شد . شرايط مساعدى كه به صورت ضعف و ناتوانى مردم مدينه و بخش باقيماندهء پرهيزگار جامعه و طبيعت دودل هواداران عراقى حسن ( ع ) ، همراه با ويژگيهاى مكارانه و محيلانه